Kryefaqa / Kuriozitete / Gazeta italiane bën shkrimin e mrekullueshëm për Korçën: Parisi i vogël i Shqipërisë

Gazeta italiane bën shkrimin e mrekullueshëm për Korçën: Parisi i vogël i Shqipërisë

Gazeta italiane Il giornale dell’architettura ka bërë një shkrim për qytetin tonë. Korcajone.al jua sjell në shqip përshkrimin e mrekullueshëm të kësaj gazete që vlerëson sidomos arkitekturën e Korçës.

Rruga për në Korçë kufizohet me Liqenin e Ohrit, një nga më të vjetrit dhe më të thellët në Evropë, buzë kufirit maqedonas, në rajonin historik të Epirit: liqenin dhe, në sfond, malet e Moravës. I njohur për birrën me të njëjtin emër, qyteti zë një luginë të gjerë dhe akoma ruan strukturën delikate të fshatrave prej guri: rrugët me kalldrëm dizejnojnë labirintine delikate midis ndërtesave të ngushta e të vogla. Ngjarja historike e Korçës është e ngjashme me qytetet e Beratit dhe Gjirokastrës-Qytette te konsideruara trashegimi boterore nga UNESCO-janë të ngjashëm edhe sa i përket anës gjeografike dhe kulturore, por për Korçën është theksuar nofka e “Parisit të vogël të Shqipërisë”.

Ky epitet e identifikon Korçën si një hapësirë ​​më të azhornuar urbane me praninë e bulevardeve me pemë, qendrave kulturore dhe parqeve të mirëmbajtura, që e dallojnë atë nga qytetet e tjera të Shqipërisë. Epiteti “Parisi i vogël i Shqipërisë” daton që nga Lufta e Parë Botërore (1916-1920): me mbrojtjen ushtarake të ushtrisë franceze, republika autonome shqiptare e Korçës shpalli pavarësinë e saj nga Greqia. Një episod modest historik, një nga të shumtit që ka shënuar kalimin nga një fshat osman me rëndësi mesatare në një realitet të rëndësishëm urban, në një Shqipëri që ka pjesën më të madhe të vendeve rurale. Sidoqoftë, çdo moment historik ka lënë gjurmën e vet: elementët e derivacionit Lindor dhe Ballkanik bashkohen me një ndjeshmëri të tipit perëndimor në një qendër të ekspozuar ndaj kërkesave të shumta kulturore – Greke, Turke, Rumune, Franceze, por edhe të Amerikës së Veriut dhe Italisë – që gjejnë një sintezë të mrekullueshme edhe në “këngën urbane të Korçës”, një traditë e rafinuar melodike e interpretuar nga Spanja Pipa.

Masterplani i Bolles & Wilson

Zhvillimi bashkëkohor i Korçës – ose më saktë rikualifikimi i qytetit – u zhvillua në respekt me qytetin tradicional dhe karakteristikat e tij delikate historike dhe mjedisore: një përjashtim i virtytshëm nga shembujt e qyteteteve të tjera shqiptare. Masterplani i Bolles & Wilson – fitues i një konkursi ndërkombëtar në 2009, parashikon, në fakt, një strategji të pajtueshme me ruajtjen e trashëgimisë historike, megjithëse synon intensifikimin e materialit origjinal të ndërtimit. Ndërhyrjet e përpikta kanë shpenguar hapësirat e shpërndara dhe të papërcaktuara të qendrës, duke prezantuar marrëdhënie empatike, marrëdhënie të kërkuara midis të vjetrës dhe të reja. Kjo gjithashtu ndodhi sepse të dy arkitektët vepruan në të gjitha planet: nga konceptimi i planit, deri te planifikimi dhe realizimi i mëpasshëm i ndërhyrjeve arkitektonike.

Dhjetë vjet më vonë është e mundur të paraqitet një përmbledhje e përvojës së ndryshimit, duke analizuar karakteristikat dhe rezultatet e saj. Masterplani identifikon pesë zona për rikualifikimin e zonës qendrore, për një sipërfaqe totale prej 197,000 metrash katrorë: “Shëtitorja Kulturore”; Sheshi i Teatrit; Sheshi i Katedrales; Parku Qendror; “Zemra e Gjelbër” dhe “Ishujt e Zhvillimit” (një sistem i integruar i zonave të gjelbërta, ndërtesave të reja dhe vilave para-fabrikat të restauruara). Cdo zonë ka një karakter unik dhe kualifikohet si pjesë e një mozaiku kompleks: një përmbledhje “vendesh”, hapësira publike proporcionale shkallën historike.

Baza e ndërhyrjes është boshti qendror historik, Bulevardi Shën Gjergji ose Pedonalja, nga i cili përfaqësohet karakteri i “shëtitores”, shëtitja përfaqësuese urbane. Me kthimin në pedonale të saj, kufijtë hapësinorë dhe roli i arkitekturave ekzistuese janë ripërcaktuar, përfshirë predispozimin në sfond të ri vizual, në ekstremin e kundërt, të Katedrales së Ringjalljes. Madhështia vizuale e kishës ortodokse – e ndërtuar në vitin 1992 në rrënojat e vendit të mëparshëm të adhurimit, të rrënuar në vitet 1970 gjatë diktaturës komuniste – është kundërpeshuar nga “Red Bar in the Sky “, një kambanë e hollë e ndërtuar në sheshin e teatrit (Bolles & Wilson, 2014). Ndërtesa merr pamjen analoge të një fasade – në provën ironike të dy-dimensionalitetit të saj – duke e paraqitur veten si një pikë vëzhgimi në skenën urbane: platforma e shikimit lejon një pamje të privilegjuar të qytetit në zhvillim [shih foton e kopertinës – ©Roman Mensing]. Fasada në boshtin vertikal i përgjigjet, në rrafshin horizontal, ngulitjes së fasadës së katedrales në ridizajnimin e trotuarit, të kundërvënë nga “qilima” të rafinuar kromatikë.

Akupunkturë Urbane

Kushtet e rimëkëmbjes së ekzistencës janë kontraktuar nga projektuesit me Bashkinë, në një bashkëpunim intensiv që ka ofruar zgjidhje të papritura, për rizhvillimin e situatave margjinale dhe nyjeve të pazgjidhura të ndërtesave ekzistuese. Është një formë e azhornuar e akupunkturës urbane që ka pasuruar qytetin me interpretime të reja, regjistra të rinj shprehës për ndërtesat e vjetra. Kjo ndodhi në rastin e teatrit Andon           Zako Çajupi, në kontekstin e rinovuar të sheshit përballë, të ripunuar në një proces të rishkrimit të fasadës dhe ristrukturimit të brendshëm (Bolles & Wilson dhe DEA Studio, 2017). Paraqitja e re karakterizohet, në vëllimin kryesor, nga një maskë gjigande e zezë, në reliev në një fushë të bardhë: “Maska tragjike”. “Maska komike”, e bardhë dhe e zbrazët, vendoset në qendër të një vëllimi sekondar kub, në bazalt të zi. Një teori me 140 fytyra terrakote plotëson rezultatin e fasadës kryesore: ata përfaqësojnë njerëzit e Korçës, një publik emblematik dhe pjesëmarrës.

E njëjta vlen edhe për rizhvillimin e bibliotekës së periudhës socialiste, të rikuperuar si vendi i Bashkisë së re, buzë bulevardit. Vëllimi origjinal në formë kutie është lehtësuar nga përdorimi grafik i një kufiri të bardhë në gurin përballë dhe nga parapet e shpuar.

Në një kontekst të tillë, sheshet përbëjnë hapësirat e tranzicionit midis zonave të ndryshme, përgjatë sistemit të rinovuar të sekuencave urbane, duke konfiguruar tri vendet kryesore të rizhvillimit të fundit: zona e gjelbëruar përpara Pazarit të Vjetër, pazari karakteristik otoman; Kopshti i Parajsës, ngjitur me xhaminë Iljaz Mirahorit (1494), më e vjetra në Shqipëri; sheshi i Shtëpisë së Kaltër, i quajtur kështu për ngjyrosjen intensive të aplikuar në një ndërtesë abuzive, përpara  prishjes (Bolles & Wilson, 2016).

Këto janë shembuj që theksojnë rëndësinë e një planifikimi të përhapur, koherent të orkestruar dhe respektues të ekzistencës, të zhvilluar sipas parashikimeve urbane të zbatuara nga faza të njëpasnjëshme – nga qendra në periferi – të cilat vendosin një vazhdimësi veprimi me kalimin e kohës.

Muzeu i ikonave

Ndër projektet e kryera, puna më përfaqësuese është Muzeu i Ikonave, një hapësirë ​​ekspozite e krijuar për të akomoduar 300 ikona ortodokse: koleksionin më të madh në Evropë. Në mënyrë simbolike muzeu përfaqëson “festimin e mbijetesës”: ikonat i kanë shpëtuar mrekullisht shkatërrimit sistematik të vendosur nga diktatura Hoxha. Ndërtesa në vetvete është rikuperimi i një shkatërrimi autentik të braktisur pas rënies së regjimit dhe shpronësimit pasues. Itinerari i ekspozitës zhvillohet në të dy katet e ndërtesës, në një radhitje hapësinore të katër “dhomave”, gjithashtu të dalluara në mënyrë kromatike, duke filluar nga holli i hyrjes. Hapësira e madhe me dy lartësi të Dhomës së Artë pret numrin më të madh të punimeve – të rregulluara në një mur / ekran të madh – dhe të çon në Ballkonin e Bardhë, i vendosur në një nivel më të lartë: një dhomë e bardhë eterike që përmban dy ikona të Shekulli XIV. Labirinti i Zi zë pjesën qendrore të muzeut dhe është i shënjuar nga dhoma të vogla me dritë të errët, të rregulluar përgjatë një shtegu që përfundon në Sallonin e Kuq: dhomën e madhe kushtuar ikonostazave.

Urbanizmi skenografik

Korça propozon një alternative në skenarin aktual të zhvillimit të qyteteve shqiptare dhe ballkanike në përgjithësi. Bolles & Wilson në të vërtetë kanë përdorur një metodologji jo të zakonshme të projektimit: skicat e para nga Peter Wilson specifikojnë strategjitë e ndërhyrjes në skenarët urbane (koncepti); një ekip arkitektësh të rinj shqiptarë më pas ka pasur për detyrë t’i shndërrojë ato në formate dixhitale, më pas të manipuluara dhe përsosura në një sekuencë përsëritëse të rregullimeve. Është një procedurë e lirshme – e quajtur “Urbanizëm Skenografik” nga të dy arkitektët – që ndjek një ide të tolerancës: një logjikë e dobët dhe e përshtatshme për kufizimet financiare në një vend në zhvillim si Shqipëria, e orientuar në përdorimin e teknikave artizanale vendase të traditës së konsoliduar (në vend të produkteve të teknologjisë së lartë). Një qasje që është e papajtueshme, nga shumë këndvështrime, me përdorimin e protokolleve arkitektonike që janë tepër kufizuese ose që mbizotërojnë tej mase nga konventat e ndërtimit të praktikuara në Evropë./Korça dhe rrugicat

Rreth korcajone.al

Shiko gjithashtu

Kapen tre të rinjtë në Korçë

Tre të rinj kanë rënë në pranga ne qytetin e Korçës për vjedhje biçikletash nëpër …

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *